انواع تراکم در فرش ماشینی (بخش ۲)

تراکم فرش

انواع تراکم در فرش ماشینی (بخش ۲)

  • تراکم عرضی فرش ( شانه)

در واقع تراکم عرضی یا شانه، پارامتری برای بیان تعداد نخ ­های خاب در یک مترمربع عرض فرش ­می­ باشد. برای بیان تراکم عرضی فرش، تعداد دندانه­ های شانه در یک متر طول شانه ماشین بافندگی را بیان می­ کنند. تراکم عرضی فرش را با “شانه” بیان می­کنند. به طور مثال، فرشی که در ماشین بافندگی ۵۰۰ شانه ( با ۵۰۰ دندانه در یک متر شانه) بافته می­  شود، به فرش تراکم ۵۰۰ شانه معروف است و به این معنی است که در یک متر عرض فرش بافته شده، ۵۰۰ نخ خاب وجود دارد.

لازم به ذکر است که تعدادی نخ ­های خاب هر فرش، بسیار بیشتر از تعداد دندانه ­های ماسین بافندگی است. بنابراین، از فضای بین دو دندانه متوالی شانه، بین ۵ تا ۱۰ نخ خاب عبور می­کند اما به هنگام بافت، در هر رج از فرش، تنها یکی از نخ ­های خاب از بین چندین نخ خاب یک دندانه شانه انتخاب و بافته می­شود. به همین دلیل است که تراکم عرضی هر فرش با نمره شانه ماشین بافندگی، یکی است. واضح است که تعیین نمره شانه ماشین بافندگی یا تراکم شانه فرش بافته شده، به آسانی و با شمارش تعداد نخ­های خاب در یک متر عرض آن، به راحتی امکان­پذیر است.

از طرف دیگر، با کمی بررسی می­توان پی برد که تعداد چله­ های مصرفی در یک متر عرض فرش، بسیار بیشتر از تعداد دندانه­ های شانه ماشین بافندگی در یک متر شانه است.

بنابراین از فاصله بین هر دو دندانه شانه، ۲، ۳ و یا ۴ نخ چله عبور داده می­شود. پس می­توان نتیجه گرفت که تراکم تاری فرش مضربی از نمره شانه یا تراکم شانه فرش می­باشد.

به طور مثال برای فرش ۵۰۰ شانه ای که در هر دندانه شانه، ۳ نخ چله عبور داده می­شود، تراکم شانه فرش، ۵۰۰ و تراکم تاری ۱۵۰۰ در متر می­باشد. بدیهی است هر چه نمره شانه ماشین بالاتر باشد، مثلاً از ۲۸۰، ۳۵۰، ۴۴۰ و ۵۰۰ شانه به سمت ۷۰۰، ۱۰۰۰ و ۱۲۰۰ شانه ، تعداد چله­ ها در یک متر عرض فرش بیشتر و یا تراکم تاری بالاتر خواهد بود. به طور طبیعی، برای داشتن فرش­ های متراکم تر و ظریف تر ( تا حد دستبافت گونه) نیاز به تراکم تاری بسیار بالا خواهد بود.

لازم به یادآوری است که افزایش تراکم شانه و تراکم تاری فرش، مشکلاتی را به هنگام ساخت ماشین، انجام تعمیرات، نگهداری و نیز به هنگام بافت فرش پدید می­ آورد.متراکم شدن بیش از حد دندانه ­های شانه، سخت ترشدن ساخت و تعمیر دندانه­ های شانه، تراکم بالاتر میل میلک­ های چله و خاب و احتمال درگیری بیشتر آنها با یکدیگر، سایش بیشتر نخ­ های چله در تماس با دندانه­ های متراکم شانه و احتمالا در تماس با یکدیگر به هنگام حرکت رفت و برگشتی دفتین، طولانی­تر شدن توقف ماشین به هنگام تعویض اسنو چله به دلیل زمان طولانی­ تر سربندی چله­ ها)، سخت­تر شدن کار کارگران بافنده در یافتن نخ چله یا خاب پاره شده در میان انبوهی از نخ ­ها و گره زدن آن­ها، تنها نمونه ­هایی از مشکلات ناشی از افزایش تراکم شانه یا تراکم تاری فرش در دستگاه بافندگی فرش ماشینی و در نتیجه افزایش قیمت تمام شده فرش می­ باشد.

  • تراکم خاب فرش

تعداد ردیف ­های نخ خاب در واحد طول (متر یا اینچ) فرش را، ” تراکم طولی خاب” یا مختصراً “تراکم خاب” فرش می­گویند. برای اندازه ­گیری تراکم خاب، کافی است تعداد ردیف­ های نخ خاب در یک متر از طول فرش شمارش شود. با توجه به ثابت بودن تراکم در طول یک فرش، برای سهولت و سرعت بالاتر می­توان تعداد ردیف­ های نخ خاب در ۱۰ سانتی متر از طول فرش را شمرد و سپس در عدد ۱۰ ضرب کرد.

با توجه به تعاریف تراکم خاب، تراکم پودی و نوع بافت زمینه فرش می­توان به راحتی ارتباط بین تراکم خاب و تراکم پودی را در فرش ­های ماشینی یافت . در فرش­ های تک پودی، به ازای هر پود، یک ردیف نخ خاب در پشت فرش و دو ردیف نخ خاب در رو دیده می­شود. پس در این نوع فرش ­ها، تراکم خاب برابر تراکم پودی است.

در فرش ­های دو پودی، به ازای هر دو پود، یک نخ خاب در روی فرش مشاهده می­شود. در نتیجه تراکم خاب نصف تراکم پودی است. در فرش ­های سه پودی، به ازای هر سه پودی که در فرش قرار داده می­شود یک نخ خاب در روی فرش دیده می­شود. بنابراین، تراکم خاب معادل یک سوم تراکم پودی فرش (یا برعکس تراکم پودی سه برابر تراکم خاب فرش) است.

  • تراکم فنی و تجاری

اگر چه تعاریف متعددی از انواع تراکم در فرش ماشینی ذکر شد، لیکن تمامی آن­ها در عمل مورد استفاده قرار نمی­گیرند. در واقع، از بین تراکم­های یاد شده، تراکم شانه و تراکم خاب، مهم­ترین و کاربردی ­ترین تراکم ­هایی هستند که در صنعت و بازار فرش ماشینی به کار می­روند. به عبارت دیگر، عملاً تراکم یک فرش ماشینی از نظر فنی و تجاری، به صورت ترکیبی از این دو تراکم بیان می­شود. به طور مثال، وقتی یک نمونه فرش به صورت “۵۰۰ شانه تراکم ۱۰۰۰” بیان می­شود، منظور آن است که تراکم نخ­ های خاب در عرض این فرش (تعداد نخ ­های خاب در یک متر عرض فرش)، ۵۰۰ و تراکم نخ­ های خاب در طول فرش (تعداد نخ­های خاب در یک متر طول فرش) ۱۰۰۰ می­باشد. بدیهی است با دانستن مقادیر این دو  تراکم، می­توان تراکم گره بر متر مربع فرش را از ضرب کردن این دو عدد در یکدیگر به دست آورد.

منبع :

کتاب فرش ماشینی تالیف دکتر دیاری

مجله فرش ماشینی

مجله کهن

کتاب در مورد فرش ماشینی بیشتر بدانیم

/ آموزشی, فرش, مقالات

اشتراک گذاری پست

دیدگاه

دیدگاهی ثبت نشده.

ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

1 × 2 =